Carel+Frederik+van+Parreren

= Carel Frederik van Parreren =

Levensloop
Van Parreren ( Amsterdam, 17 januarie 1920 - 1991 ) was hoogleraar aan de universiteit van Utrecht. Hij onderzocht de processen bij het leren. Hij ontwikkelde naast wetenschappelijk onderzoek ook vele praktische toepassingen voor het onderwijs. Hij schreef meerdere boeken waaronder Leren op School en Ontwikkelend onderwijs, waarin hij zijn ideeën over zijn leerpsychologie beschreef. Hij werd onder meer geïnspireerd door de Rusische onderwijspsychologen Galperin en Vygotski.

Inleiding: aspecten in de ontwikkeling
De onderwijspsychologie onderzoek de //ontogenese;// de ontwikkeling van mensen tijdens hun leven. De cultuur waarin een kind opgroeit heeft enorme invloed op deze ontogenese. De ontogenese bestaat zowel uit de fysieke als de psychische ontwikkeling van de mens. Binnen de ontwikkelingspsychologie worden verschillende aspecten bestudeert; de sociale ontwikkeling (het begrijpen van mensen, het omgaan met mensen en het functioneren in een groep), de ontwikkeling van de persoonlijkheid (groei van het zelfbeeld) en de cognitieve ontwikkeling (de ontwikkeling van het kennen) zijn hier voorbeelden van. Al deze verschillende gebieden beïnvloeden elkaar. Het belang van deze wederzijdse beïnvloeding geldt zeker ook voor de cognitieve ontwikkeling waar het ontwikkelende onderwijs met name op ingaat. Onder cognitieve ontwikkeling wordt verstaan: het ontwikkelen van het denken, van probleemoplossingen, de ontwikkeling van het waarnemen, het voorstellen, het geheugen en de aandacht (Parreren, 1988, blz 13). Tijdens de cognitieve ontwikkeling is het kind bezig met het zich eigen maken van hulpmiddelen. Een kind speelt eerst met blokjes (twee blokjes plus nog een blokje worden drie blokjes), zo wordt een simpele optelling gevisualiseerd. Later kan het kind deze optelling ook maken zonder blokjes. Binnen dit proces van verinnerlijking worden oorspronkelijke materiële zaken, nu opgenomen en helpen ze het cognitieve. Dit wordt ook wel interiorisatie genoemd. De Amerikaanse psycholoog Jerome Bruner (1964) spreekt dan ook wel van de cognitieve ontwikkeling als een proces waarin het kind de beschikking krijgt over //cognitieve instrumenten// of //(cognitive tools).// De cultuur waarbinnen het kind opgroeit is hiervoor van belang. De cognitieve ontwikkelingen van het kind baseert zich op de geestelijke verworvenheden van de cultuur waarin hij opgroeit. Dit is de kerngedachte van de cultuurhistorische theorie, ontwikkeld door Vygotsky.

Parrerens leerpsychologie
Op twee elementen uit de cultuurhistorische theorie van Vygotsky borduurt van Parreren voort. Als eerste; Vygotsky wees op het eigen initiatief van het kind tijdens zijn ontwikkeling. Hij stelde dat het kind geen passieve ontvanger was van de invloeden uit de cultuur. Het kind verwerft kennis door eigen activiteit en initiatief. Als dit eigen wil van het kind niet zo sterk is, of in het geheel afwezig, ontwikkeld het kind zich minder snel. Ten tweede beschrijft Vygotsky het proces waarin het kind zich de cognitieve elementen uit zijn omgeving eigen maakt, dit gebeurd altijd in dialoog tussen volwassene en kind. De school draagt dus ook bij in de cognitieve ontwikkeling van het kind. Onderwijs dat de nadrukt legt op het verwerven van deze cognitieve instrumenten en werkwijzen, is //ontwikkelend onderwijs//.

Leerinhoud
Welke leerlinhoud, of lesstof moet nu eigenlijk gedoceerd worden in de klas om met het onderwijs maximale cognitieve ontwikkeling te bereiken? In zijn boek, Ontwikkelend onderijs stelt van Parreren dat de afgelopen halve eeuw te veel aandacht is besteed aan de didactische werkvormen, de organisatie van de school en de structuren van het algehele onderwijs waardoor er te weinig aandacht is besteed aan de lesstof.

Cognitieve instrumenten
Een cognitief instrument heeft als belangrijkste kenmerk dat het nuttig kan zijn voor een groot aantal verschillende taken, kortom het heeft algemene waarde. Met getalbegrip bijvoorbeeld (het voorbeeld met de blokjes) zijn zeer veel handelingen mogelijk: optellen, aftrekken maar ook een boodschap afrekenen is mogelijk met dit cognitieve instrument. Tijdens het leren van bijvoorbeeld, topografie, beschikt de leerling over zeer specifieke kennis. Op zich heeft deze kennis nut, maar het heeft weinig ontwikkelende waarde. Er is slechts een taak te volbrengen met de kennis. Het aanwijzen van verschillende plaatsen op een landkaart. In vergelijking met het cognitieve instrument 'getalbegrip' is het cognitieve instrument 'specifieke kennis over de provincie Noord Brabant' dus weinig effectief binnen het ontwikkelende onderwijs. Volgens het ontwikkelende onderwijs zijn dus vooral algemene taken, die de basis van verschillende vakken vormen, van belang en deze moeten worden onderwezen. Vragen als: 'Wat is vermenigvuldigen eigenlijk?' en 'Hoe moet ik een woord veranderen om de betekenis te veranderen?' zijn dus belangrijker dan specifieke taken kunnen uitvoeren als een rekenopgave.

//Motivering van de leertaak//
Bij het aanleren van nieuwe stof dient de stof zo aangeboden te worden aan de leerling dat deze leerling er de zin van inziet. Het 'waarom' moet inzichtelijk worden gemaakt. In de voorbereiding van zijn lessen moet de leraar hier dus ook altijd bij stilstaan. Een goede manier om een nieuwe leertaak te motiveren is door de lessen te introduceren met een probleemstelling die aansluit bij de belevingswereld van de leerling. Een video of diapresentatie kan hierin goed werk doen, deze kunnen helpen de leerling emotioneel te activeren.

//Dialogisch onderwijzen//
Volgens Parreren kan goed onderwijs slechts bestaan door het introduceren van wederzijds contact tussen leerlingen en docent. Juist deze interactie helpt de leerlingen met het meedenken over de nieuw te leren lesstof. Leerlingen komen met hun eigen inbreng, conclusies, vragen en commentaren en de leraar moet deze inbreng stimuleren. Een goede vorm hiervoor is het 'vragenderwijs' lesgeven. Door middel van het stellen van vragen wordt een probleemstelling uitgeplozen. De dialoog tussen leerling en leraar is in overeenstemming met het grondprincipe van Vygotskij: het denken van het kind ontwikkeld zich doordat het datgene wat het in de dialoog met de volwassene begrijpt via de monoloog verinnerlijkt.

//Diagnostisch onderwijzen//
Diagnostisch en dialogisch onderwijzen heeft veel met elkaar te maken. In de dialoog tussen leraar en leerling moet de leraar kunnen vaststellen in hoeverre de nieuw te leren stof daadwerkelijk aankomt bij de leerling. Ook dient de leraar altijd bezig te zijn met het volgen van de leer stappen die zijn leerlingen maken in de klas.De grote meerwaarde van het diagnostisch onderwijs is dat de leraar tijdig remidië rend te werk kan gaan.

//Deelstappen in het onderwijs//
De kennis en vaardigheden die leerlingen op school worden aangeleerd zijn vrijwel altijd te omvangrijk om deze in een keer aan te reiken. Zodoende moeten onderwerpen in verschillende delen aangereikt worden. Als al deze kleine stappen achter elkaar gezet worden, heeft de leerling een nieuw onderwerp aangeleerd. Een belangrijke vraag is dan: hoe moet de lesstof over verschillende deelgebieden worden verdeeld? Zijn de denkstappen die worden genomen te groot, mist de leerling de aansluiting en haakt af. Zijn de denkstappen te klein, dan demotiveren ze de leerling: hij vind het werk kinderachtig. Als de inhoud van de stappen niet goed gekozen is, snap de leerling niet waar ze goed voor zijn en waar ze naartoe voeren. De algemene regel voor de keuze in deze stappen is: 'elke stap moet zo gekozen worden, dat daardoor een optimale orië ntatiebasis wordt opgebouwd voor de volgende stap in de reeks.

//Handelen op verschillende niveau's//
Het onderwijs leerproces bestaat zoals eerder besproken uit verschillende stappen. Handelingen kunnen op verschillende niveau's plaatsvinden. Handelingen op materieel niveau, zijn handelingen waarin een object gebruikt wordt. Bij het leren tellen wordt in de eerste plaats gebruik gemaakt van bijvoorbeeld blokjes. Om een rekensom uit te voeren worden blokjes bijvoorbeeld naar elkaar toe geschoven. De nieuw ontstane groep is het resultaat van een optelsom. Dezelfde handeling kan op een //perceptief// niveau worden uitgevoerd. In dit geval wordt ook een som uitgevoerd, maar dan zonder de blokjes daadwerkelijk te verschuiven. Ook kan men verbaal handelen. Iemand bijvoorbeeld die een som hardop uitrekent handelt verbaal. Ten slotte zijn er ook mentale handelingen. Opdrachten die we geheel in ons hoofd voltrekken. Al deze verschillende soorten handelen zijn nodig voor een cognitieve ontwikkeling. Dit sluit nauw aan bij Vygotskij's idee van verinnerlijking van het materialistische.

//Instructie tempo en kanalen//
Bij iedere instructie voor de klas is het van het grootste belang dat het tempo waarin geleerd wordt juist is. Leerlingen selecteren lang niet altijd wat hoofd en bijzaken zijn uit grote hoeveelheden informatie. Daarom dient de onderwijsgevende zelf zijn informatie te selecteren en op te delen in hoofd en bijzaken.

//Gedragsgecentreerde instructie en correctie//
Naast het kijken naar de hoeveelheid instructie dient men ook te kijken naar de inhoud van de instructie. De meest effectieve instructie in het onderwijs is die waarin de inhoud betrekking heeft op het gedrag van de leerling. Datgene wat hij moet doen en waarop hij moet letten wordt in deze gedragscentrerende instructiewijze centraal gezet.

//Reflectie//
Relfectie is een belangrijke taak van de onderwijsgevende. Docenten die goed reflecteren zullen hun zwakke punten beter leren kennen en zich ontwikkelen. Hij zal telkens meer strategisch gaan handelen.

//Gevarieerde oefening//
Na het aanleren van nieuwe stof moet men altijd oefenen. Oefeningen moeten een sterk variërend karakter hebben om leerlingen te boeien. Deze variatie heeft ook als doel om leerlingen alert te houden en niet slechts een trucje aan te leren. Daarnaast is het eindeloos oefenen van dezelfde typen sommen een soort fabriekswerk en geenszins motiverend voor een leerling.Het initiatief en de creativiteit van de leerling wordt er door geremd.

//Stimulering van initiatief en creativiteit//
De leerling ontwikkeld zich doordat hij zich de activiteiten van de volwassenen om zich heen eigen wil maken. Eigen activiteit, het initiatief is de basis voor het leren en voor de ontwikkeling. Het is daarom een slechte zaak als de school de eigen initiatieven van kinderen niet stimuleerd. Nieuwsgierigheid prikkelen, duidelijk het doel van de les introduceren en het verschaffen van goede oriëntering op het onderwerp kunnen hierbij helpen.

//Begeleiding van de leerling motivatie//
Leerlingen moeten tijdens hun schoolcarrière langzaam maar zeker controle krijgen over hun eigen inzet en motivatie. De leraar moet ze leerling hierin begeleiden. //Het Pedagogisch klimaat// De wijze waarop leerkrachten, leidinggevende en schoolpersoneel met elkaar omgaan en de sfeer die er in de klas heerst zijn zeer belangrijk voor het pedagogische klimaat op school. Een combinatie van traditionele en moderne ideeën over onderwijs het beste resultaat biedt.

=Elementen terug te vinden op school=
 * De docent is in staat om ontwikkelingsmogelijkheden van ieder kind te vergroten door activiteiten die het al beheerst verder te ontwikkelen;
 * De leerling wordt als gezien als een geheel. Zowel op cognitief, creatief, persoonlijk en sociaal gebied is ontwikkeling nodig.;
 * De docent richt het leren van specifieke begrippen en specifieke regels en daarbij nadrukkelijk aandacht besteedt aan het leren van algemene principes en algemene regels die breed toepasbaar zijn;
 * De docent gaat ervan uit dat het individuele leerproces net zo belangrijk is als de leerproductie en de leerresultaten;
 * De leraar is in staat het kind te leren verworven kennis te gebruiken en duidelijk kan maken welke nieuwe mogelijkheden die nieuwe kennis geeft.

=Parreren en constructivisme= Parreren's theorie over ontwikkelend onderwijs sluit nauw aan bij Vygotskij's leertheorie. Hij beschrijft strategieën om leerlingen goed onderwijs te bieden. Hierin zijn twee elementen van belang: het eigen initiatief van van leerling en het samenspel met de volwassen om het kind heen. Dit zijn twee uitgesproken constructivistische eigenschappen. =Bronnen=
 * Ontwikkelend Onderwijs - Prof. dr. C.F. van Parreren, 1988
 * Leren op School - Prof. dr. C.F. van Parreren, 1990
 * Wikipedia - Carel Frederik van Parreren, http://nl.wikipedia.org/wiki/Carel_Frederik_van_Parreren (okt 2010)
 * Sociaal Constructivisme - [] (okt 2010)